Developed by Aye Chan Aung & Zin Zae Developed by Aye Chan Aung & Zin Zae

Wednesday, February 8, 2017

ဥပေဒအထက္က MLM ေစ်းကြက္ဂယက္ ျပည္သူေတြကို ဘယ္အထိ ႐ိုက္ခတ္ေနလဲ


ဥပေဒအထက္က MLM ေစ်းကြက္ဂယက္ ျပည္သူေတြကို ဘယ္အထိ ႐ိုက္ခတ္ေနလဲ

တစ္ႏွစ္အတြင္း လူ ၄၀၀၀ စုေဆာင္းႏုိင္ပါက က်ပ္သိန္း ၃၀၀ အထိ ရႏိုင္ေၾကာင္း ရွင္းျပထားသည့္ Aimstar ၏ တင္ျပမႈကို ေတြ႕ရစဥ္
ဆင့္ပြားေစ်းကြက္လို႔ ျမန္မာလိုေခၚတဲ့ MLM (Multi Level Marketing) ေစ်းကြက္ဟာ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ ျပည္တြင္းျပည္ပ ကုမၸဏီ ၁၀၀ ေလာက္အထိ ေျခကုပ္ယူထားပါတယ္။

MLM စနစ္ကို ျပည္သူ လိမ္လည္ဖို႔ မဟုတ္ဘဲ မွန္မွန္ကန္ကန္ လုပ္တဲ့ကုမၸဏီဟာ လက္ခ်ဳိးေရရင္ေတာင္ မရွိသေလာက္ ျဖစ္ေနသလို ဒီလို MLM ေစ်းကြက္ကို ျမန္မာႏုိင္ငံမွာလည္း တရား၀င္ ခြင့္ျပဳမထားပါဘူး။ ဒါေပမဲ့ တာ၀န္ရွိသူေတြကေတာ့ MLM ေၾကာင့္ နစ္နာေနရတဲ့ ျပည္သူေတြနဲ႔ MLM ကုမၸဏီေတြကို အေရးယူဖို႔ေတာ့ ပ်က္ကြက္ေနဆဲပါ။

ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ MLM ေစ်းကြက္ ျဖစ္တည္လာခဲ့တာ ဆယ္စုႏွစ္ ႏွစ္စုနီးပါးရွိေနပါၿပီ။ လူ႔ေလာဘကို အေျခခံ ဆြဲေဆာင္တဲ့ ဒီ MLM စနစ္ေၾကာင့္ ခ်မ္းသာသြားသူေတြက MLM လုပ္ငန္းရွင္ေတြပဲျဖစ္ၿပီး ျပည္သူေတြကေတာ့ နစ္နာမႈေတြနဲ႔ပဲ MLM ေလာကကို စြန္႔ခြာၾကရပါတယ္။

MLM ေလာကမွာေတာင္မွ ျမန္မာလုပ္ငန္းရွင္ဆိုတာ လက္ခ်ဳိးေရလို႔ရတဲ့ အေနအထားျဖစ္ၿပီး MLM လုပ္ငန္းရွင္အမ်ားစုက ျပည္ပ လုပ္ငန္းရွင္ေတြပါ။ ျပည္ပလုပ္ငန္းရွင္ေတြလို႔ ဆိုလိုက္တာနဲ႔ MLM ေၾကာင့္ အလိမ္ခံလိုက္ရၿပီဆိုရင္ ျပည္တြင္းက သာမန္ျပည္သူေတြရဲ႕ ေငြေၾကးေတြ၊ ဘ၀သာမက ျပည္တြင္းလည္ပတ္ေငြပါ ျပည္ပကို စီးဆင္းသြားပါတယ္။ ဒီလို MLM ရဲ႕ လိမ္လည္မႈေတြေၾကာင့္ တုိင္းျပည္ထဲက ေငြေၾကးေတြ ဆယ္စုႏွစ္ ႏွစ္စုေလာက္အတြင္းမွာ ဘယ္ေလာက္အထိ စီးထြက္ခဲ့ၿပီလဲဆိုတာ ေမးခြန္းထုတ္စရာပါ။

၀မ္းနည္းစရာေကာင္းတာက ဒီလို တရားမ၀င္ လုပ္ကိုင္ေနတဲ့ MLM ေစ်းကြက္ေတြကို ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ အေရးယူႏုိင္တဲ့ ဥပေဒ ရွိမေနဘူးဆိုၿပီး ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံမႈႏွင့္ ကုမၸဏီမ်ား ညႊန္ၾကားမႈဦးစီးဌာန၊ ျမန္မာႏိုင္ငံ ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံမႈ ေကာ္မရွင္ကပါ လက္ပိုက္ၾကည့္ေနတဲ့ အေနအထားပါ။ MLM ေစ်းကြက္စနစ္ကို တည္ဆဲ  Related Law(ဆက္ႏႊယ္ဥပေဒ)ေတြနဲ႔ပါ တကယ္အေရးယူလို႔ မရတာလား။ ဥပေဒအထက္မွာ အခိုင္အမာ ရပ္တည္ေနလို႔ အေရးမယူရဲတာလား၊ တာ၀န္မဲ့ ေနေနတာလားဆိုတဲ့ ေမးခြန္းကိုေတာ့ ျပည္သူကို ကာကြယ္ေပးဖို႔ တာ၀န္ရွိတဲ့ အစိုးရနဲ႔ လႊတ္ေတာ္ကို ေမးခြန္းထုတ္ရပါလိမ့္မယ္။

ရန္ကုန္ၿမိဳ႕အပါအ၀င္ ျမန္မာတစ္ႏုိင္ငံလံုးကို ျဖန္႔ၾကက္ထားတယ္ဆိုတဲ့ Aim Star Network လုပ္ငန္းစုက ကိုဂ်ဳိးဇက္ကေတာ့ သူ႔ရဲ႕  Aim Star ပြဲတစ္ခုမွာ ေျဖခဲ့တာက “သူတို႔ကို စီးပြားေရးတိုးတက္ေစခ်င္လို႔ စီးပြားေရး ဖြံ႕ၿဖိဳးတိုးတက္ေရးဌာနက ခြင့္ျပဳခ်က္ေပးထားတယ္”လို႔ ေျဖဆိုပါတယ္။ ျမန္မာႏုိင္ငံရဲ႕၀န္ႀကီးဌာန သမိုင္းတစ္ေလွ်ာက္မွာ စီးပြားေရး ဖြံ႕ၿဖိဳးတိုးတက္ေရးဆိုတာ ရွိခဲ့ပါသလား။ ဒီလို မသိနားမလည္တဲ့ ျပည္သူေတြကို  အစိုးရက တရား၀င္ ခြင့္ျပဳေပးထားသေယာင္ ေျဖဆိုမႈကို အေရးယူဖို႔ ပ်က္ကြက္ေနျခင္းဟာ  MLM ကုမၸဏီေတြကို အစိုးရက အေထာက္အပံ့ ေပးတာလားဆိုတာ ေမးခြန္းထုတ္စရာ ျဖစ္ခဲ့ပါတယ္။

လူပိရမစ္ပံုစံ လူတစ္ဦးကေန တစ္ဦးဆီကို ဆင့္ကဲသြားေနတဲ့ MLM ေလာကဟာ လူတစ္ေထာင္ လူတစ္ေသာင္းေလာက္မွာ လူတစ္ေယာက္ေလာက္ကပဲ ႀကီးပြားခ်မ္းသာ သြားႏိုင္ၿပီး က်န္သူေတြကေတာ့ အဲဒီလူ တစ္ဦး ခ်မ္းသာဖို႔အတြက္ ဓားစာခံစနစ္ ျဖစ္တာေၾကာင့္မို႔ ႏုိင္ငံအမ်ားစုက ပိတ္ပင္ၿပီး ခြင့္ျပဳတဲ့ ႏုိင္ငံအနည္းစုကလည္း အကန္႔အသတ္ေတြ စည္းမ်ဥ္းေတြနဲ႔ပါ။ ဒီလို အကန္႔အသတ္ေတြ စည္းမ်ဥ္းေတြနဲ႔ MLM စနစ္ကို ထိန္းခ်ဳပ္တာေတာင္မွ အေမရိကန္လို ႏုိင္ငံမ်ဳိးမွာေတာင္ ဥပေဒေဘာင္ထဲက ကလိမ္ကက်စ္က်ေနလို႔ အစိုးရကထိုင္ၿပီး ေစာင့္ၾကည့္ တရားစြဲေနရတဲ့ လုပ္ငန္းလည္း ျဖစ္ေနပါတယ္။

ဒီလို ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ အႏွစ္ ၂၀ နီးပါး မင္းမူလာေနၿပီး ျပည္သူေတြ ေငြေၾကး လိမ္လည္ခံေနရတဲ့အျပင္ ျပည္တြင္း လွည့္လည္ သံုးစြဲမႈေငြေၾကးေတြပါ ျပည္ပကို စီးထြက္ေနရတဲ့ ဒီ MLM စနစ္ကို ျမန္မာအစိုးရနဲ႔ လႊတ္ေတာ္ဟာ လက္ပိုက္ၾကည့္ေနဖို႔ မသင့္ေတာ့တဲ့အေျခအေန ျဖစ္လာေနပါတယ္။

“အျမင္ကေတာ့ MLM ဆိုတာထက္ စနစ္ေပါ့ဗ်ာ။ Ethical Business ျဖစ္ေအာင္ ထိန္းေပးႏိုင္တဲ့ Regulatry Body လိုေနတယ္လို႔ ျမင္ပါတယ္။ MLM က လူေတြစီးပြားရွာေနတဲ့ ပုံစံက Ethical မျဖစ္ဘူးလို႔ ျမင္ပါတယ္။ အမွန္ကေတာ့ ဥပေဒေလး တစ္ခုထြက္လုိက္။ MLM ေတြက ေဟာေျပာခ်င္တယ္ဆိုရင္ အေၾကာင္းအရာကုိ စိစစ္ေပးမယ့္ အဖြဲ႕တစ္ဖြဲ႕ကိုတင္ရမယ္။ ဥပမာ ေဆး၀ါးဓာတ္စာဆိုရင္ က်န္းမာေရးက ေဟာေျပာမယ့္ Content ကို စစ္ရမယ္ဆိုတာမ်ဳိး Regulated body ထားလိုက္။ ေနာက္ MLM ထဲကို Income အနည္းဆုံး ဘယ္ေလာက္ရွိမွ ေပး၀င္မယ္ဆိုတာမ်ဳိး။ ၀င္ခ်င္ရင္ Risk ေတြကို ေသခ်ာရွင္းျပေပးမယ့္အဖြဲ႕ ထားေပးပါဆိုတာမ်ဳိး။ အခြန္ေတြကို ၾကပ္ၾကပ္မတ္မတ္ ေကာက္မယ္ဆိုတာမ်ဳိး။ ကုန္ပစၥည္းေစ်းကို ဘယ္ေလာက္ထက္ ပုိမေရာင္းရဘူး ဆိုတာမ်ဳိး။ အဲဒီလိုလုပ္ရမွာပဲ။ ဒီစနစ္ကုိ ဖ်က္ခ်င္တယ္၊ ေပ်ာက္သြားခ်င္တယ္ဆိုရင္ ရင္ဆိုင္ရမယ့္ ေမးခြန္းက What Next ဆိုတာ ေပ်ာက္သြားရင္ ဘာဆက္လုပ္ၾကမွာလဲဆိုတဲ့ ေမးခြန္း။ ပိုက္ဆံထည့္ထားတဲ့ လူေတြရွိတယ္။ မေန႔တစ္ေန႔ကမွ ၀ယ္ထားတဲ့ လူေတြလည္းရွိမယ္။ Company ပ်က္သြားတဲ့အခါ သူတို႔က ဘာမွမလုပ္ရဘဲဆုံး႐ႈံးမွာ။ သူတို႔အတြက္ ျပန္ေလ်ာ္ေပးလို႔ ေျပာလို႔ရမွာလည္း မဟုတ္။ စီးပြားေရးသေဘာအရ တန္တယ္ထင္လို႔ ေပး၀ယ္ထားတာ ျပန္ေလ်ာ္ေပးဖို႔လမ္း ရွိမွာမဟုတ္ဘူး။ ေနာက္ဆုံးတစ္ခုက (အႀကီးဆုံးျပႆနာလည္း ျဖစ္တယ္) ခုလို တိုင္းျပည္စီးပြားေရး မေကာင္းတဲ့အခ်ိန္မွာ မင္းဘယ္ေလာက္လုပ္ရင္ ဘယ္ေလာက္ရမယ္လို႔ ေသခ်ာေျပာႏိုင္တာ ဘယ္ Business ရွိလို႔တုန္း။ ေျပာတဲ့အတိုင္း ေရွ႕မွာ တကယ္ရေနတာ ျမင္တဲ့အခါ Cash Motivator မ်ားတဲ့ ကြၽန္ေတာ္တို႔ႏိုင္ငံမွာ ဒီစနစ္ကုိ အျမစ္ျပတ္တိုက္ဖို႔ဆိုတာ သိပ္မလြယ္ဘူးလို႔ျမင္တယ္။ ေနာက္ Macro ကၾကည့္ရင္ ဒီလုပ္ငန္းက မည္သုိ႔ပင္ဆုိေစကာမူ အလုပ္အကိုင္ေတြ အမ်ားႀကီး ဖန္တီးေပးထားတယ္။ အခြန္တကယ္သာ ေဆာင္တယ္ဆိုရင္ အခြန္ပမာဏ မ်ားမ်ားရတဲ့ လုပ္ငန္းျဖစ္တယ္။ ပို႔ကုန္မရွိလို႔ ေလာေလာဆယ္ ပိုက္ဆံလိုက္ပတ္ေခ်းေနရတဲ့ ႏိုင္ငံငယ္ေလးအေပၚမွာ အခြန္တကယ္ေဆာင္တဲ့ ဘယ္လုပ္ငန္းမဆိုက အနည္းနဲ႔အမ်ား Bargaining Power ရွိမွာပဲ။ ဒီေတာ့ Law ထုတ္ၿပီးအၿပီးတိုင္ ရပ္စဲဖို႔ဆိုတာ မျဖစ္ႏိုင္ဘူးလို႔ျမင္တယ္။ သူတို႔လာတယ္။ လာတဲ့အေပၚမွာ ကိုယ္ေတြအေနနဲ႔ ဘယ္လို အက်ဳိးအျမတ္ရေအာင္ လုပ္မလဲ ဒါပဲေတြးသင့္တယ္ ျမင္တာပဲ” လို႔  Dika Consulting Firm ရဲ႕ Financial Consultant ျဖစ္တဲ့ ဦးမ်ဳိးျမေဆြထြန္းက သံုးသပ္ပါတယ္။

■ MLM သမိုင္း

ဆင့္ပြားေစ်းကြက္လို႔ ျမန္မာလိုေခၚတဲ့ MLM (Multi Level Marketing) ေစ်းကြက္ဟာ ကမၻာမွာ ၁၈၈၀ ၀န္းက်င္ေလာက္က ျဖစ္တည္လာခဲ့ပါတယ္။ MLM ဆန္ဆန္ လူအခ်င္းခ်င္း လွည့္ပတ္လိမ္ညာတဲ့ စနစ္ကေတာ့ ၁၉၇၀ ၀န္းက်င္ေလာက္မွာပဲ စတင္ျဖစ္ခဲ့တာပါ။ ၁၉၃၀ အခ်ိန္ေလာက္ကေန MLM ဆန္ဆန္ ျဖစ္လာရာမွာ ကုန္ပစၥည္း အေရာင္းအေပၚမွာ ေကာ္မရွင္ေပးရာကေန လူမ်ားမ်ားခန္႔ေလေလ ကိုယ္ကအက်ဳိးရေလေလ ျဖစ္လာၿပီး ၁၉၇၀ ေႏွာင္းပိုင္းမွာေတာ့ ကမၻာကို စၿပီးပ်ံ႕ႏွံ႔လာရာကေန ဆိုးက်ဳိးျဖစ္တဲ့ MLM စီးပြားေရး မဟာဗ်ဴ ဟာစနစ္တစ္ခုအျဖစ္ ျဖစ္လာခဲ့ပါတယ္။ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ ၂၀၀၀ ျပည့္ႏွစ္၀န္းက်င္မွာ ႐ႈိင္းဟုတ္က MLM စီးပြားေရးစနစ္ကို စတင္မိတ္ဆက္ခဲ့ပါတယ္။

ဒီေနာက္ပိုင္းမွာေတာ့ အလိမ္ခံရျခင္း မ်ားျပားမႈေတြနဲ႔ မေျဖရွင္းေတာ့ဘဲ ထြက္ေျပးမႈေတြ မ်ားျပားလာၿပီး MLM စီးပြားေရးစနစ္ဟာ ေက်းလက္က မသိနားမလည္တဲ့သူေတြကို ရြာလံုးကြၽတ္စည္း႐ံုးၿပီး အက်ဳိးအျမတ္ရွာေဖြတဲ့ လုပ္ငန္းစဥ္ကို တိတ္တဆိတ္ လုပ္ေနခဲ့ပါတယ္။ ျမန္မာႏုိင္ငံမွာ MLM ကုမၸဏီေပါင္း ၁၀၀ ခန္႔ရွိေနၿပီး တခ်ဳိ႕ကုမၸဏီေတြကေတာ့ ဖ်က္သိမ္းတာနဲ႔၊ အစ ရွာမရေအာင္ ေပ်ာက္သြားတဲ့ ကုမၸဏီေတြပါ။ လူေတြႏွစ္သက္မႈနည္းလာတဲ့ MLM စီးပြားေရးစနစ္ဟာ ၂၀၁၅ ခုႏွစ္ေလာက္ကစၿပီး လူထုအၾကားကို အြန္လိုင္းကေန၊ လူမႈ ကြန္ရက္ေတြကေန က်ယ္က်ယ္ျပန္႔ျပန္႔ ျဖစ္လာခဲ့ပါတယ္။ MLM လုပ္ငန္းကိုပဲ လုပ္ကိုင္တာျဖစ္ေပမယ့္ အမ်ားစု ပစ္မွတ္ထားလာခဲ့တာက ၀န္ထမ္းေတြနဲ႔ ေက်ာင္းသားေတြကိုပါ။ အသြင္ေျပာင္း MLM ရဲ႕ ၀န္ထမ္းေတြနဲ႔ ေက်ာင္းသားေတြကို စည္း႐ံုးရာမွာ “အလုပ္ထြက္စရာမလိုဘူး။ တစ္ေန႔ကို တစ္နာရီေလာက္ပဲ အခ်ိန္ေပးပါ။ မင္းတို႔ မိသားစုအတြက္ လိုအပ္တဲ့ တိုက္ခန္း၊ လူေတာတိုး႐ံု စီးစရာ ကားတစ္စီး၊ မိသားစု စား၀တ္ေနေရးကို တစ္လေလာက္အတြင္း သိန္း ၃၀၀ ရမယ္။ တစ္ႏွစ္ကို သိန္း ၃၀၀၀ ေလာက္ ရလာမယ္။ အဲဒီအတြက္ ငါတို႔ရွင္းျပတာ တစ္နာရီေလာက္ လာနားေထာင္ပါ။ MLM လံုး၀ မဟုတ္ပါဘူး” ဆိုတဲ့ ေၾကညာခ်က္ေတြနဲ႔ လူငယ္ေတြ ၀န္ထမ္းေတြကို ေသြးေဆာင္လာပါတယ္။

လတ္တေလာမွာဆိုရင္ ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံမႈႏွင့္ ကုမၸဏီမ်ား ညႊန္ၾကားမႈဦးစီးဌာနက ၂၀၁၃ ခုႏွစ္မွာ တရား၀င္ခြင့္ျပဳခ်က္ ေပးထားတဲ့ Aimstar Network Business က Double Diamond အဆင့္ ကိုဂ်ဳိးဇက္ကို စက္တင္ဘာ ၂၁ ရက္က မႏၲေလးမွာ လုပ္သြားတဲ့ Aimstar ရဲ႕ပြဲမွာ Aimstar Member ၀င္တစ္ဦးက “နင္တို႔ စီးပြားေရးက DVB မွာေတာင္မွ လိမ္တယ္ဆိုၿပီး တက္လာတယ္။ အဲဒါကို ဘယ္လို ေျဖရွင္းသင့္လဲ”ဆိုတဲ့စကားကို ေမးျမန္းခဲ့ပါတယ္။
ဒီစကားကို ကိုဂ်ဳိးဇက္က တုံ႔ျပန္ရာမွာ “နံပါတ္ ၁ သူက အဲဒီ DVB ကို သူကယံုတာလား။ သူက သတင္းဌာနကို ယံုတာလား ကြၽန္ေတာ္ေမးပါရေစ။ သတင္းေထာက္ကို ယံုတာလား။ သတင္းစာ ေရးတဲ့လူကို ယံုတာလား။ တကယ္တမ္းက ကမၻာမွာ ယံုၾကည္စရာသတင္းစာေတြနဲ႔ သတင္းေထာက္ေတြ အမ်ားႀကီးရွိတယ္ေပါ့။ အဲဒီထဲမွာ ျမန္မာျပည္ေတာ့ မပါဘူးလို႔ ကြၽန္ေတာ္ယံုတယ္။ ဘာလို႔ဆိုလဲဆိုေတာ့ ႏိုင္ငံျခားမွာ သတင္းေရးတဲ့လူက သိလား။ တတ္လို႔ေရးတာ။ ျမန္မာျပည္မွာ မ်ားေသာအားျဖင့္ ေရးတဲ့လူက ငတ္လို႔ ေရးတာ”ဆိုၿပီး ေျဖဆိုခဲ့တာကို Aimstar ရဲ႕ Facebook စာမ်က္ႏွာမွာ ဗီြဒီယိုဖိုင္အျပင္ စာနဲ႔ပါ တင္ေပးခဲ့ပါတယ္။

ဒါ့အျပင္ “ကဲ ငါလိမ္တယ္ဆိုပါစို႔။ Aimstar က ေျပာမယ္။ ကဲ လိမ္တယ္ဆိုပါစို႔ ဘာကိုလိမ္တာလဲ။ ကဲေျပာ ေထာက္ျပ တစ္ခု ေထာက္ျပ ဘာကိုလိမ္တာလဲ။ Aimstar က ဘာကိုလိမ္တာလဲ ကြၽန္ေတာ့္ကိုေျပာ Aimstar က ဘာကိုလိမ္တာလဲ။ Aimstar က သြားတိုက္ေဆးလို႔ ေျပာၿပီးေတာ့မွ ခင္ဗ်ားကို ကြမ္းယာ ေရာင္းေပးတာလား။ Aimstar က Form ေၾကး ၉၀၀၀ ေျပာၿပီးေတာ့မွ ခင္ဗ်ားကို Form ေၾကး ၁၀ သိန္း ေတာင္းတာလား။ Aimstar က ျမန္မာႏိုင္ငံေတာ္ႀကီး တည္ေထာင္ထားတဲ့သူ႔ရဲ႕အက္ဥပေဒအရ ကြၽန္ေတာ္တို႔ Aimstar ကို သူ႔ရဲ႕ႏိုင္ငံေတာ္ေဘာင္နဲ႔ တရားဥပေဒအရ ခြင့္ျပဳထားတဲ့ စီးပြားေရး သူ႔ရဲ႕နံပါတ္ကို သြားၾကည့္လိုက္ဦး။ သူ႔ကို ခြင့္ျပဳထားတဲ့ ဌာနက တိုင္းျပည္စီးပြားေရး ဖြံ႕ၿဖိဳးတိုးတက္ေရးဌာနကေန ေပးထားၿပီးသား။ စီးပြားေရး ဖြံ႕ၿဖိဳးတိုးတက္မယ့္ ဌာနေတြ သူ႔ကိုေျပာလိုက္။ မွတ္ပံုတင္နံပါတ္က ၄၃၂ သေဘာေပါက္တယ္ေနာ္။ ၄၃၂ ဆိုတဲ့ နံပါတ္နဲ႔ Aimstar ကို စီးပြားေရး ဖြံ႕ၿဖိဳး တိုးတက္ေရးဌာနကေန ေပးထားတာ။ ဆိုခ်င္တာက လူႀကီးက စီးပြားေရး ဖြံ႕ၿဖိဳးတိုးတက္ခ်င္လို႔ ေပးထားတဲ့ လိုင္စင္ကို သတင္းစာက ေလွ်ာက္ေရးတာ။ ဆိုခ်င္တာက ဟိုက လူႀကီးက သူ႔ေလာက္ အလို႔လား။ အခု ခင္ဗ်ား စာေရးဆရာက ၀န္ႀကီးတက္လုပ္ဖို႔ သြားေတာင္းေလ။ ေတာ္ရင္ ခင္ဗ်ားဘာျဖစ္လို႔ ၀န္ႀကီး မလုပ္တာလဲ၊ ေတာ္ရင္ခင္ဗ်ားဘာျဖစ္လို႔ သမၼတ မလုပ္တာလဲ”လို႔ ထပ္ဆင့္ တုံ႔ျပန္ပါတယ္။

Aimstar ဆိုတာကို ယခင္ အမ်ဳိးသား စီမံကိန္းႏွင့္ စီးပြားေရးဖြံ႕ၿဖိဳးတိုးတက္မႈ ၀န္ႀကီးဌာန၊ ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံမႈႏွင့္ ကုမၸဏီမ်ား ညႊန္ၾကားမႈဦးစီးဌာနက Aimstar Network International (Myanmar) Co,Ltd အျဖစ္ ၂၀၁၃ ခုႏွစ္ ေဖေဖာ္၀ါရီ ၂၆ ရက္မွာ ကုမၸဏီမွတ္ပံုတင္ လက္မွတ္ထုတ္ေပးခဲ့ၿပီး သက္တမ္းကုန္ဆံုးမယ့္အခ်ိန္က ၂၀၁၈ ခုႏွစ္ ေဖေဖာ္၀ါရီ ၂၅ ရက္မွာ ျဖစ္ပါတယ္။ စီးပြားေရးလုပ္ငန္း အမ်ဳိးအစားက Services ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါ႐ုိက္တာေတြ အမည္မွာေတာ့ Labha Wat-charasriroj နဲ႔ Panint Jhonelerkieat ဆိုၿပီး ေဖာ္ျပထားပါတယ္။

Aimstar ကို စီးပြားေရးလုပ္ငန္း အမ်ဳိးအစား Services နဲ႔ ခြင့္ျပဳေပမယ့္ လက္ရွိမွာေတာ့ လူအမ်ားအျပား ရွာႏိုင္မွ ကိုယ့္အတြက္ အက်ဳိးအျမတ္ရမယ့္ MLM စနစ္နဲ႔ ရပ္တည္ေနပါတယ္။ Aimstar မွာ အသင္း၀င္မယ္ဆိုရင္ ကနဦးမွတ္ပံုတင္ေၾကး က်ပ္ ၉၀၀၀ နဲ႔ ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံဖို႔အတြက္ အမွတ္ ၁၀၀၀ လိုအပ္ပါတယ္။ အမွတ္ ၁၀၀၀ ဆိုတာကေတာ့ Aimstar ကထုတ္တဲ့ ကုန္ပစၥည္းေတြကို သတ္မွတ္တန္ဖိုးအလိုက္ လူသံုးကုန္၊ အလွကုန္ေတြ ၀ယ္ရတာပါ။ အမွတ္ ၁၀၀၀ ရဖို႔ ျမန္မာက်ပ္ေငြ ၉၆၀၀၀ ေလာက္ သံုးရမွာျဖစ္ၿပီး က်ပ္ ၁၀၅၀၀၀ သံုးၿပီး စာခ်ဳပ္ခ်ဳပ္ရမွာပါ။ စာခ်ဳပ္ခ်ဳပ္ၿပီးရင္ ကိုယ့္ေအာက္မွာရွိမယ့္ လူႏွစ္ေယာက္ရွာဖို႔ လိုပါတယ္။ အဲဒီလို လုပ္ၿပီးတဲ့အျပင္ လစဥ္လည္း အမွတ္ ၃၀၀ ရဖို႔ က်ပ္ ၃၀၀၀၀ ဖိုး Aimstar ထုတ္ကုန္ေတြ ၀ယ္ယူသံုးစဲြဖို႔ လိုအပ္ပါတယ္။ ကိုယ့္ေအာက္မွာ ႏွစ္ေယာက္ကေန ေလးေယာက္ ျဖစ္လာခ်ိန္၊ ေလးေယာက္ကေန ရွစ္ေယာက္၊ ၁၆ ေယာက္ကေနမ်ားဖို႔ လိုပါမယ္။ Aimstar က တြက္ျပတာကေတာ့ ကိုယ္က တစ္လမွာ ႏွစ္ေယာက္ရမယ္။ ႏွစ္လမွာ ေလးေယာက္၊ သံုးလေျမာက္မွာ ရွစ္ေယာက္၊ ေလးလေျမာက္မွာ ၁၆ ေယာက္ကေန တစ္ႏွစ္အတြင္းမွာ ၄၀၉၆ ေယာက္ျဖစ္သြားၿပီး ကိုယ့္လက္ေအာက္က ႏွစ္ေယာက္ကလည္း ကိုယ့္လိုရွာႏုိင္မယ္ဆို  တစ္ႏွစ္အတြင္း ကိုယ့္လက္ေအာက္မွာ လူရွစ္ေထာင္ေက်ာ္ ျဖစ္ႏုိင္မယ္ တြက္ျပထားပါတယ္။ အဲဒီလို တစ္ေယာက္ကေန ႏွစ္ေယာက္ပြားရင္ ျမန္မာေငြက်ပ္ ၂၀၀၀၀ ၀န္းက်င္၊ ေလးေယာက္ဆို ၃၀၀၀၀ ၀န္းက်င္၊ ရွစ္ေယာက္ဆို ၆၀၀၀၀ နီးပါး၊ ၁၆ ေယာက္ဆို ၁၂၀၀၀၀ နီးပါး။ အဲဒီလို လူအခ်င္းခ်င္း ဆင့္ပြားတက္ၿပီး ကိုယ္ရွာတဲ့ လူ ၄၀၉၆ ဦးကေန တစ္ႏွစ္အတြင္းမွာ ကိုယ့္အတြက္ က်ပ္သိန္း ၃၂၀ ၀င္မယ္လို႔ Aimstar ရဲ႕ MLM ဗ်ဴဟာက တြက္ျပပါတယ္။ ဒါ့အျပင္ ကိုယ့္လက္ေအာက္က လူႏွစ္ေယာက္က ကိုယ့္လိုပဲ လူထပ္ရွာမယ္ဆိုရင္ တစ္ႏွစ္အတြင္းမွာ ကိုယ့္ရဲ႕၀င္ေငြက ေသာင္းဂဏန္းကေန သိန္းရာခ်ီအထိ တက္သြားႏိုင္တယ္လို႔ Aimstar က မက္လံုးေပးပါတယ္။

မီဒီယာသမားေတြကို သိမ္းက်ဳံးေစာ္ကားမႈအတြက္ စက္တင္ဘာ ၂၄ ရက္မွာ မီဒီယာသမားေတြက စုေ၀းဆံုးျဖတ္ တိုင္ပင္ခဲ့ပါတယ္။ ဒါ့အျပင္ Aimstar ကို တရားစြဲဖို႔နဲ႔ မီဒီယာသမားေတြရဲ႕ လက္မွတ္ကိုေကာက္ခံၿပီး တိုင္ၾကားဖို႔ လုပ္ေဆာင္ေနတယ္လို႔ Myanmar Journalist Network က ဦးေဇယ်ာလႈိင္က ေျပာပါတယ္။

“Aimstar ကိစၥနဲ႔ ပတ္သက္လုိ႔ တရားစြဲဆုိႏုိင္ဖို႔အထိပါ MJN ေနနဲ႔ ေကာင္စီကို တင္ျပ ေဆြးေႏြးသြားပါမယ္။ ေလာေလာဆယ္ေတာ့ တယ္လီဖုန္းနဲ႔ ဆက္သြယ္ၿပီး ေဆြးေႏြးထားပါတယ္။ လက္မွတ္ေတြ ေကာက္ခံရရွိၿပီးရင္ လက္မွတ္ေတြနဲ႔အတူ  MJN ကေန Cover Letter  ေရးၿပီး ေကာင္စီကို ပို႔ပါမယ္”လို႔ Press Council မွာလည္း အဖြဲ႕၀င္ျဖစ္တဲ့ ဦးေဇယ်ာလႈိင္က ဆိုပါတယ္။

ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ လာေရာက္ ျမႇဳပ္ႏွံတဲ့ ျပည္ပ MLM အမ်ားစုဟာ မ်ားျပားတဲ့ ေငြေၾကးေတြ ပိုက္ၿပီးေတာ့ ျပည္ပကို ထြက္ေျပးတာေတြ မၾကာခဏျဖစ္ေနတာမို႔လို႔ လက္ရွိအေျခအေနမွာ Aimstar ဟာလည္း ဒီလိုမီဒီယာနဲ႔ ျပႆနာျဖစ္လို႔ ျပည္တြင္းက ထြက္သြားရတယ္ဆိုရင္ ျပည္တြင္းက Aimstar မွာ ေငြေၾကးျမႇဳပ္ႏွံထားသူေတြက မီဒီယာေတြေၾကာင့္ သူတို႔နစ္နာရတယ္ဆိုၿပီး ခ်အနင္းခံရတာ မျဖစ္ဖို႔ Aimstar ကို တိုင္ၾကားၿပီး တရားစြဲဆိုႏိုင္ေရး ေဆြးေႏြးပဲြမွာ ထည့္သြင္း ေဆြးေႏြးထားပါတယ္။

လက္ရွိမွာ Aimstar Network International(Myanmar) Co,Ltd ကိုယ္စား မႏၲေလးမွာ ေဟာေျပာခဲ့ၿပီး မီဒီယာသမားေတြကို တတ္လို႔ လုပ္တာ မဟုတ္ဘူး။ ငတ္လို႔လုပ္တာပါေျပာတဲ့ ကိုဂ်ဳိးဇက္ကို Aimstar Network International(Myanmar) Co,Ltd အေၾကာင္းနဲ႔ တျခား အေၾကာင္းအရာေတြသိရွိဖို႔ Aimstar Network International (Myanmar) Co,Ltd အေနနဲ႔ ဆက္သြယ္ခဲ့ရာမွာေတာ့ တာ၀န္ရွိသူေတြက ကိုဂ်ဳိးဇက္လို Member ၀င္ေတြရဲ႕ ဖုန္း  ေပးခြင့္၊ မရွိဘူးလို႔ ဆိုပါတယ္။ Member ၀င္ဆိုရင္ ဘာ့ေၾကာင့္ ကုမၸဏီကို ကိုယ္စားျပဳၿပီး တက္ၿပီး ေဟာေျပာပါသလဲဆိုၿပီး ဆက္လက္ ေမးခြန္းထုတ္ရာမွာလည္း ကုမၸဏီဘက္က ေျပာပိုင္ခြင့္ မရွိဘူးလို႔ပဲ ဆက္လက္ ျငင္းဆိုခဲ့ပါတယ္။

■ လက္လွမ္းမီသမွ် MLM ၊ အစိုးရနဲ႔ လႊတ္ေတာ္ရဲ႕လုပ္ေဆာင္မႈ ဘာေတြ ျဖစ္လာမလဲ

MLM လို႔ နာမည္မခံေပမယ့္ လူရွာႏုိင္မႈအေပၚမွာ မူတည္ၿပီးေတာ့ အက်ဳိးအျမတ္ သိန္းရာနဲ႔ခ်ီရ ႏုိင္တယ္ဆိုၿပီး ဆြဲေဆာင္ထားတဲ့ ကုမၸဏီဟာ အနည္းဆံုး ၁၀၀ နီးပါး ရွိေနပါတယ္။ တခ်ဳိ႕ကလည္း အြန္လိုင္းကေနပဲ လုပ္ၿပီးေတာ့ အက်ဳိးအျမတ္ ရလာခ်ိန္မွာ ဖ်က္သိမ္းသြားလို႔ ဘယ္လိုက္ရမယ္မသိတဲ့ ကုမၸဏီေတြလည္း အမ်ားႀကီးရွိေနပါတယ္။

ေနာက္တစ္ခုက MLM ေတြဟာ အြန္လိုင္းမွာ ျပည္ပႏိုင္ငံက ကုန္ပစၥည္းေတြ ေၾကညာတင္သြင္းၿပီး ေရာင္းခ်ေနတာေတြကို FDA ခြင့္ျပဳခ်က္မယူဘဲ တရားမ၀င္ တင္သြင္းေနတဲ့အျပင္ တင္သြင္းတဲ့ပစၥည္းေတြ အတြက္လည္း အခြန္ေရွာင္ေနတဲ့ အေျခအေန ျဖစ္ေနပါတယ္။ အဆိုးဆံုးကေတာ့ ျပည္ပကကုမၸဏီေတြက လာၿပီးေတာ့ ျပည္တြင္းမွာ MLM လုပ္ၿပီး ျပည္တြင္းက်ပ္ေငြကို ေဒၚလာနဲ႔ျပန္လဲၿပီး ျပည္ပကို တရားမ၀င္ သယ္ထုတ္သြားတဲ့ အေျခအေနေၾကာင့္မို႔ ျမန္မာက်ပ္ေငြတန္ဖိုး က်ဆင္းမႈအေပၚမွာ သက္ေရာက္မႈအျပင္ ေငြေဖာင္းပြမႈလည္း ျဖစ္ေစတယ္လို႔ မူ၀ါဒဆိုင္ရာ စီးပြားေရးပညာရွင္ ေဒါက္တာေအာင္ကိုကိုက သံုးသပ္ပါတယ္။

“ႏွစ္ပိုင္းရွိတယ္ေပါ့။ တစ္ပိုင္းကေတာ့ ခြင့္ျပဳခ်က္မရဘဲ သြင္းလာတယ္။ အခြန္ေရွာင္တယ္ဆုိတာ ဒီဘက္က အားနည္းခ်က္ေတြရွိလို႔။ တည့္တည့္ေျပာရရင္ လုပ္လို႔ရလို႔ လုပ္ေနတာေပါ့။ ဒီအတြက္ ေသခ်ာၾကပ္မတ္သင့္တယ္လို႔ ျမင္တယ္။ အခုလို အခြန္ ထိထိေရာက္ေရာက္ ေကာက္ရမယ့္ အခ်ိန္မ်ဳိးမွာ သူတို႔ကို ေသေသခ်ာခ်ာ အခြန္စည္းက်ပ္ သင့္တယ္လို႔ျမင္တယ္။ ေနာက္တစ္ပိုင္းကေတာ့ MLM ဟာ ဒီလို နစ္နာေစတာ ေသခ်ာေအာင္စုံစမ္းၿပီးရင္ Black List သြင္းၿပီး  Media  ေတြမွာ ေသေသခ်ာခ်ာ ေဖာ္ျပသင့္တယ္လို႔ ျမင္ပါတယ္။ အခုက တိုင္းျပည္က ဆင္းရဲေနပါတယ္ဆုိမွ MLM က ျပည္သူကုိပါ ဆင္းရဲတြင္းထဲက မထြက္ေအာင္ လုပ္သလို ျဖစ္ေနတယ္”လို႔ Enchanting Services Co.,Ltdက ဒါ႐ိုက္တာတစ္ဦးက သံုးသပ္ပါတယ္။

Aimstar သာမက Q Net ဆိုတဲ့ အဖြဲ႕အစည္းတစ္ခုမွာလည္း တစ္ခုကို ၂၅ ေဒၚလာပဲ တန္ေၾကးရွိတဲ့ Chi Pendant အျပားေလးေတြကုိ အသင္း၀င္ေၾကးအျဖစ္ က်ပ္ရွစ္သိန္းခြဲနဲ႔ေရာင္းခ်ၿပီး ဆင့္ပြားလူ မရွာရႏိုင္ေတာ့လို႔ ထြက္ခဲ့ရသူတစ္ဦးက ဆိုပါတယ္။

“ကြၽန္မအိမ္ကလူေတြ ခံလိုက္ရတာ။ သူတို႔က Chip ႏွစ္ခုကို က်ပ္ ၁၇ သိန္းသံုးၿပီး ၀ယ္လာတယ္။ အဲဒီႏွစ္ခုက အြန္လိုင္းမွာက်ေတာ့ တစ္ခုကို ၂၅ ေဒၚလာပဲ ရွိတယ္။ မေလးရွား ရင္းဂစ္နဲ႔ဆို ရင္းဂစ္ ၅၀ ေလာက္ပဲရွိတယ္”လို႔ ကိုယ္ေတြ႕ၾကံဳခဲ့ရသူ မခ်ယ္က ဆိုပါတယ္။

ဒါ့အျပင္ က်ပ္ရွစ္သိန္းခြဲ ရင္း႐ံုနဲ႔ တစ္ႏွစ္အတြင္း အိမ္၀ယ္ႏုိင္မယ္ဆိုလို႔ ပင္စင္ယူခါနီး မိဘနဲ႔ အိုးပိုင္အိမ္ပိုင္ ေနႏုိင္ဖို႔Q Net မွာ အဖြဲ႕၀င္ခဲ့ၿပီး က်ပ္ရွစ္သိန္းခြဲ ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံၿပီး လူႏွစ္ဦးရွာေပးခဲ့ေပမယ့္ လက္ရွိမွာ ကိုယ္အရင္းႏွီးဆံုး မိတ္ေဆြႏွစ္ဦးက သူတို႔ကို အလိမ္ခံရေအာင္ လုပ္တယ္ဆိုၿပီး အစြပ္စြဲခံေနရတဲ့အျပင္ ဒီလုပ္ငန္းကိုလူေတြ ပါ၀င္လာဖို႔ လိမ္လည္ဖိတ္ရမယ္ဆိုတဲ့ ေျပာဆိုမႈေတြ အခ်စ္ဆံုးလူေတြကို ဆြဲေဆာင္ပါဆိုတဲ့ ေျပာဆိုမႈေတြေၾကာင့္ ခင္မင္ရသူႏွစ္ဦးကို ထည့္ေပးမိလို႔ လူလိမ္ပါ စြပ္စြဲခံေနရတာေတြေၾကာင့္ Q Net နဲ႔ ဆက္လက္ မပတ္သက္ေတာ့သူ ေဒၚလင္း (အမည္လႊဲ) ကလည္း “အိမ္က မိဘေတြက ပင္စင္ယူေတာ့မယ္ဆိုေတာ့ အဓိက,က လုပ္ငန္းလုပ္ခ်င္တာေပါ့။ သူတို႔နဲ႔ ေတြ႕ၿပီး လုပ္ျဖစ္တယ္။ အဖြဲ႕၀င္ျဖစ္ဖို႔ က်ပ္ကိုးသိန္းနီးပါးကုန္ၿပီး ေနာက္ေန႔သြားေတာ့ သူက လူေတြကိုလိမ္ၿပီး ဖိတ္ခိုင္းတယ္။ ကြၽန္မက ဘာလဲေပါ့။ သံသယျဖစ္သြားတယ္။ ကြၽန္မ အဲဒီလိုျဖစ္သြားတာ သိသြားေတာ့ သူက ကိုယ္သာ လပိုင္းအတြင္း သိန္း ၃၀၀ ေလာက္ ရမယ္ဆို ကိုယ့္လို လူေတြကို ဘယ္သူ႔ ရေစခ်င္လဲေမးေတာ့ ကြၽန္မကလည္း အခ်စ္ဆံုးလူလို႔ ေျဖလိုက္မိတယ္။ အဲဒီမွာ သူတို႔က အခ်စ္ဆံုးလူကို ကိုယ့္ဟာ ခြဲမေပးခ်င္ဘူးလားဆိုေတာ့ ခြဲေပးခ်င္တယ္ေျဖမိၿပီး သူငယ္ခ်င္းႏွစ္ေယာက္ ထည့္လိုက္မိတယ္။ အဲဒီအတြက္ ရွစ္ေသာင္း ျပန္ရေပမယ့္ ဒီေန႔အထိရွစ္ေသာင္းနဲ႔မတန္ေအာင္ လူလိမ္လို႔ အေျပာခံေနရတုန္း။ ေနာက္ၿပီး သူတို႔က အခ်ိန္မေပးရဘူးလို႔သာ အစက ေျပာခဲ့ေပမယ့္ တကယ္တမ္းက်ေတာ့ သူတို႔မ်က္ႏွာၾကည့္ အခ်ိန္ေပးေနရတယ္။ ေနာက္ေတာ့ Q Net မွာ တစ္လသိန္း ၅၀ ေလာက္ ရေနၿပီဆိုၿပီး ေျပာတဲ့ေကာင္မေလးေတြနဲ႔ ထမင္းစားၾကေတာ့ သူတို႔က သိန္း ၅၀ ေလာက္သာ ၀င္ေနၿပီေျပာတာ။ စားေတာ့ ထမင္းဆီဆမ္းနဲ႔။ ကြၽန္မလည္း ေနာက္ဆို အဲဒီလို ျဖစ္သြားမလား ေတြးမိတယ္။ ေနာက္ေတာ့ MLM ေစ်းကြက္အေၾကာင္း သိခ်ိန္မွာ ကြၽန္မသူတို႔ဆီ မသြားေတာ့ဘဲ ေနလိုက္တယ္”လို႔ သူမ အေတြ႕အၾကံဳကို ေျပာပါတယ္။

Q Net  နဲ႔ပတ္သက္ၿပီး ေစ်းႀကီးျမင့္မႈေတြ လူေတြရဲ႕ ေျပာဆိုမႈေတြနဲ႔ပတ္သက္ၿပီး တရား၀င္၀က္ဘ္ဆိုက္မွာ တင္ထားတဲ့ ဖုန္းကို ဆက္သြယ္ရာမွာ Q Net  ရဲ႕ ကုန္ပစၥည္းေတြ တင္သြင္းတဲ့ကုမၸဏီသာျဖစ္ၿပီး ေရာင္းခ်မႈေတြကိုေတာ့ Q Net Titan  က လုပ္တာမို႔လို႔ Q Net Titan က ဆက္သြယ္ရမယ့္ ဖုန္းေပးမယ္။ ဒီလို Q Net ဟာ ႏိုင္ငံျခားသားေတြ လုပ္တာမို႔ ျပည္ပကကုန္ပစၥည္း တင္သြင္းခြင့္မရလို႔ ကိုယ္စားလွယ္အေနနဲ႔ တင္သြင္းတာျဖစ္ၿပီး အေကာက္ခြန္ကိုလည္း လက္ရွိ က်ပ္ရွစ္သိန္းနဲ႔ ေရာင္းေနတဲ့ Chi Pendant ျပားကို ေျခာက္ေဒၚလာနဲ႔ပဲ တရား၀င္ အခြန္ေဆာင္ တင္သြင္းတာျဖစ္လို႔  Q Net Titan က အဆမတန္ ေစ်းတင္ေရာင္းေနလို႔ တုိင္းျပည္နစ္နာေနရတဲ့ အတြက္ေၾကာင့္ လက္ရွိ သက္တမ္းကုန္ရင္ ဆက္မသြင္းေပးေတာ့ဘူးလို႔ တုန္႔ျပန္ပါတယ္။

ေျခာက္ေဒၚလာတန္ Chi Pendant ျပား က်ပ္ရွစ္သိန္းနဲ႔ ေရာင္းေနတဲ့ Q Net Titan ဟာ တိုင္းျပည္အတြက္ အခြန္အတိအက် ေဆာင္ေနလားဆိုတာေတာ့ အေကာက္ခြန္ဦးစီးဌာနကေန တရား၀င္ခြင့္ျပဳခ်က္နဲ႔ တင္သြင္းလာတဲ့ Q Net ရဲ႕ Chi Pendant ျပား အေရအတြက္သိ႐ံုနဲ႔ ျပည္တြင္းအခြန္မ်ား ဦးစီးဌာနဟာ အခြန္အျပည့္အ၀ ေဆာင္မေဆာင္ သိရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။

Q Net Titan ဟာ လက္ရွိမွာ စနစ္တက် လုပ္ေဆာင္ေနၿပီး ကုမၸဏီက တန္ဖိုးျမင့္ေနမႈနဲ႔ သူ႔အေနနဲ႔ စတင္ခဲ့ၿပီး ေအာင္ျမင္ေအာင္ လုပ္ခဲ့တာျဖစ္ေၾကာင္းနဲ႔ စနစ္တက်ပဲ ႏိုင္ငံတကာမွာ လုပ္ေဆာင္ေနတယ္လို႔ Q Net Titan ကုမၸဏီမွာ စတင္လုပ္ခဲ့ၿပီး လက္ရွိမွာ ေအာင္ျမင္ေနတဲ့ ကိုေရာ္ဘင္က တုံ႔ျပန္ပါတယ္။ သူဟာ ေအာင္ျမင္သူသာျဖစ္ၿပီး ကုမၸဏီတည္ေထာင္သူ မဟုတ္တာေၾကာင့္ ကုမၸဏီကို ေမးပါလို႔လည္း တုံ႔ျပန္ပါတယ္။
ဒါ့အျပင္ Aimstarနဲ႔  တျခား MLM  မွာလုပ္ဖူးတဲ့ မမြန္ကလည္း ဒီလိုလုပ္ကိုင္ရာမွာ လစဥ္ပစၥည္းေတြ ၀ယ္ေနရၿပီး လူအမ်ားႀကီး ပါလာေအာင္ ထပ္ရွာေနရတာ၊ လူမရွာႏုိင္ရင္ လစဥ္ပိုက္ဆံရဖို႔ ကုန္ပစၥည္းေတြ အထပ္ထပ္ ၀ယ္ေနရၿပီး ျပန္ေရာင္းမရလို႔ ကိုယ့္ဆီမွာ ပစၥည္းေတြ စုပံုလာတာ၊ ဒီကုန္ပစၥည္းေတြက ေစ်းအရမ္းႀကီးေနေပမယ့္ သူတို႔ ေရာင္းခ်တဲ့ကုန္ေတြထက္ အရည္အေသြးျမင့္ေပမယ့္ ေစ်းခ်ဳိေနတဲ့ အျခားထုတ္ကုန္ေတြေၾကာင့္ အျပင္မွာ ျပန္ေရာင္းရခက္တာေတြေၾကာင့္မို႔ ဆက္မလုပ္ေတာ့ဘဲ ေငြအဆံုးခံၿပီး ထြက္လိုက္တယ္လို႔ ေျပာပါတယ္။

“ကြၽန္မနဲ႔ အတူတူလုပ္တဲ့ အစ္မႀကီးတစ္ေယာက္ဆို နယ္မွာ ဆန္စက္ပိုင္တယ္။ သူက အဲဒါကို စိတ္၀င္စားၿပီး လုပ္တယ္။ နယ္က တက္လာၿပီးေတာ့ လူေတြေခၚေခၚလာတယ္။ ၾကာလာေတာ့ သူလည္း လူေတြမေခၚႏိုင္။ ဒီကုမၸဏီေတြမွာ ျမႇဳပ္ႏွံေနေတာ့ ဆန္စက္ကလည္း မလည္ႏုိင္ျဖစ္ေနၿပီး အခုဆို ဘ၀ပ်က္သြားတယ္”လို႔ မမြန္က ဆိုပါတယ္။

လက္ရွိမွာ MLM နဲ႔ပတ္သက္ၿပီး လႊတ္ေတာ္မွာ ေဆြးေႏြးဖို႔ လႈပ္ရွားေနသူက ဆိပ္ႀကီးခေနာင္တို မဲဆႏၵနယ္က ဦးတင္ထြန္းႏုိင္ျဖစ္ပါ တယ္။ တျခား လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္ေတြအေနနဲ႔လည္း လႊတ္ေတာ္မွာ ေဆြးေႏြးႏုိင္ဖို႔ ေစာင့္ၾကည့္ေနပါတယ္။

ျမန္မာႏုိင္ငံအေနနဲ႔ MLM နဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး ေဆြးေႏြးမယ္ဆိုရင္ ဥပေဒအျပင္ ေစာင့္ၾကည့္မယ့္အဖြဲ႕အစည္း လိုအပ္တဲ့အျပင္ တ႐ုတ္ႏိုင္ငံလို MLM ကို လံုး၀ပိတ္ပင္တာ၊ စင္ကာပူႏုိင္ငံလို MLM ကို ခြင့္ျပဳ ထားေပမယ့္ ခ်ထားတဲ့ စည္းကမ္းေတြ အရမ္းတင္းက်ပ္ထားၿပီး ၀င္ေရာက္ လုပ္ကိုင္မယ့္ အေရာင္းကိုယ္စားလွယ္အတြက္ ေငြေၾကးအရ စြန္႔စားမႈမရွိေစရဘူး။ (အရင္း သိပ္မ်ားတာမ်ဳိး မျဖစ္ရဘူး) ရက္ ၆၀ အတြင္း မလုပ္ခ်င္ေတာ့လို႔  ထုတ္ကုန္ေတြကို ျပန္အပ္ရင္ Company ဘက္က ေငြျပန္အမ္းေပးရမယ္။ ခ်မ္းသာဖို႔လြယ္တဲ့ စီးပြားေရးဆိုတာမ်ဳိးေျပာၿပီး မစည္း႐ုံးရဘူး။ လူေတြကို လိမ္ညာ မစည္း႐ုံးရဘူး။ထုတ္ကုန္ရဲ႕ အရည္အေသြးကိုသာ ဦးစားေပးၿပီး အေရာင္းျမႇင့္တင္မႈ လုပ္ရမယ္။ တကယ္လို႔ ေငြရႏိုင္တဲ့ အလားအလာကို Company/MLM က ျပမယ္ဆိုရင္ဒီ MLM Company မွာလုပ္ခဲ့သမွ် အေရာင္းကိုယ္စားလွယ္ေတြရဲ႕ အျမင့္ဆုံး၀င္ေငြ၊  အနိမ့္ဆုံး၀င္ေငြ၊ ပ်မ္းမွ်၀င္ေငြေတြကို အကုန္ျပေပးရမယ္။ ဆုေၾကးဟာ လူသစ္စုတာကေန မဟုတ္ဘဲ ထုတ္ကုန္ တကယ္ေရာင္းခ်ျခင္းကေနပဲ လာရမယ္ဆိုတဲ့ အခ်က္ေတြနဲ႔ အေမရိကန္ႏုိင္ငံမွာလို ဆုေၾကးရဖို႔ လတိုင္းမွာ အနည္းဆုံး လက္လီ ၀ယ္ယူသူ (ကြန္ရက္အတြင္းက မဟုတ္သူ ) ၁၀ ေယာက္ကို ထုတ္ကုန္ေရာင္းခ်ႏိုင္ဖို႔၊ မေရာင္းႏိုင္ရင္ ဆုေၾကးမရဘူး (ထုတ္ကုန္ရဲ့ အရည္အေသြးကို ျပင္ပစားသုံးသူေတြရဲ႕လက္ခံမႈနဲ႔ စမ္းသပ္စစ္ေဆးတဲ့ သေဘာ ) ေနာက္ထပ္ ထုတ္ကုန္ ထပ္မမွာခင္ ကိုယ့္မွာရွိတဲ့ ထုတ္ကုန္ ရာခိုင္ႏႈန္း ၇၀ ကို ေရာင္းခ် (စားသုံး) ၿပီးျဖစ္ရမယ္။ (ေလာဘတက္ၿပီး စြတ္၀ယ္ မိတာမ်ဳိးကို ကာကြယ္တဲ့သေဘာ) မသုံးရေသးတဲ့ ထုတ္ကုန္ေတြကို ရက္ ၉၀ အတြင္း ျပန္အပ္လာရင္ ရာခိုင္ႏႈန္း ၉၀ ေငြ ျပန္အမ္းေပးရမယ္။ (ေလာဘေၾကာင့္ ၀ယ္လိုက္မိလည္း အခ်ိန္မေရြး ေနာက္ဆုတ္လို႔ရေအာင္ ကာကြယ္ေပးတဲ့ သေဘာ) စတဲ့
ကန္႔သတ္မႈမ်ဳိးေတြနဲ႔ လုပ္မလားဆိုတာကို Anti-MLM Campaign ေတြ ဦးေဆာင္လုပ္ေနတဲ့အျပင္ လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္ေတြကို MLM  ဥပေဒေတြ၊ ဥပေဒ မရွိခင္မွာ MLM ေတြကို ထိန္းခ်ဳပ္ႏိုင္ဖို႔ ႀကိဳးစားေနတဲ့ Active English သင္တန္း တည္ေထာင္သူျဖစ္ၿပီး ကိုယ္တုိင္လည္း MLM မွာ ၀င္ေရာက္လုပ္ကိုင္ခဲ့ဖူးတဲ့ ဦးဇင္ေဇလြင္က ေျပာပါတယ္။

“ေနာက္ဆံုးဗ်ာ MLM  ဥပေဒ ထြက္လာၿပီ။ ဒါေပမဲ့ အေမရိကမွာေတာင္မွ ဥပေဒကို မလိမ့္တပတ္လုပ္ၿပီး လိမ္ေနလို႔ FTC က တရားထိုင္စြဲေနရတယ္။ တရားတစ္ခါစြဲရင္ သံုးႏွစ္ေလာက္ၾကာတယ္။ တရားအစြဲခံေနရခ်ိန္မွာ ဆက္လုပ္ေနၾကေတာ့ ထပ္ၿပီး နစ္နာေနျပန္တယ္။ ေနာက္ဆံုး တရားစြဲခဲ့တာ Herbalife  ကို။ Herbalife ဆိုတာ MLM ေလာကမွာ နံပါတ္ (၃) ေနရာမွာရွိတယ္။ တကယ့္အႀကီးႀကီး။ စေတာ့မားကက္ကို ၀င္ထားတယ္။ သူ႔ကို တရားစြဲေတာ့ FTC ကႏုိင္သြားတယ္။ ႏိုင္သြားေတာ့ သန္း ၂၀၀ ေလ်ာ္ရတယ္။ Busi-ness Model ျပင္ခိုင္းတယ္။ ရာခိုင္ႏႈန္း ၇၀ အျပင္ ေရာင္းႏိုင္မွ မေရာင္းႏိုင္ရင္ ေကာ္မရွင္မေပးနဲ႔။ အဲဒါက ကုမၸဏီတစ္ခုပဲရွိတယ္။ အခု ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ ဒါမ်ဳိး ၅၀ ေလာက္ရွိတယ္။ ဘယ္သူက တရားစြဲမွာလဲ။ ဘယ္သူက ေစာင့္ၾကည့္မွာလဲ။ ဥပေဒ ထြက္တာကလည္း ေကာင္းတယ္။ ဒါေပမဲ့ တကယ္ တိတိက်က် လုပ္ႏုိင္ဖို႔လိုတယ္။ ေတာ္ေတာ္ေလး သတိထားၿပီး လုပ္ေစခ်င္တယ္။ အဲဒီေတာ့ အစိုးရအေနနဲ႔တစ္ခုခုေတာ့ ျပတ္ျပတ္သားသား လုပ္မွရမယ္။ လုပ္မယ္ဆို ေရရွည္လုပ္။ ခဏနဲ႔ေတာ့ မရဘူး”လို႔ ဆိုပါတယ္။

ဒီလို ဘက္စံုနစ္နာေနရတဲ့ MLM ကို အစိုးရအေနနဲ႔ ထိန္းခ်ဳပ္ႏိုင္ရန္ အခြန္ရေငြျမင့္တက္လာမႈအျပင္ ျပည္တြင္းမွာ ျဖစ္ေနတဲ့ က်န္းမာေရးျပႆနာေတြလည္း ေျဖရွင္းလာႏိုင္မယ္လို႔ NLD ရဲ႕ စီးပြားေရးမူ၀ါဒ စာတမ္းေရးဆြဲရာမွာ ပါ၀င္ခဲ့တဲ့ ပညာရွင္က သံုးသပ္ပါတယ္။ လက္ရွိမွာ NLD အစိုးရအေနနဲ႔ အစည္းအေ၀းေတြ လုပ္ေနေပမယ့္ အက်ဳိးရိွမႈနည္းေနတဲ့အျပင္ ပြင့္လင္းျမင္သာမႈ မရွိဘူးလို႔လည္း ေ၀ဖန္ပါတယ္။ ဒါ့အျပင္ MLM ေတြေၾကာင့္ တုိင္းျပည္ျပင္ပကို စီးထြက္သြားတဲ့ ေငြေတြကို ထိန္းခ်ဳပ္ႏုိင္မႈ မရွိတာဟာ ျမန္မာ့ေငြေၾကး ေဖာင္းပြမႈကို ဆိုးရြားေစၿပီး လက္ရွိေငြေၾကးေဖာင္းပြမႈဟာ ဦးသိန္းစိန္ အစိုးရလက္ထက္က အေျခအေနထက္ကို ဆိုးရြားတဲ့ အေျခအေနျဖစ္ေနၿပီလို႔ ေထာက္ျပပါတယ္။

MLM ေတြနဲ႔ပတ္သက္ၿပီး ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံမႈႏွင့္ ကုမၸဏီမ်ားညႊန္ ၾကားမႈဦးစီးဌာနက ဒုတိယညႊန္ၾကားေရးမွဴးခ်ဳပ္ ဦးသန္းေအာင္ေက်ာ္က “MLM ကို တရားမ၀င္ စီးပြားေရးအျဖစ္ ကန္႔သတ္တားျမစ္တဲ့ဥပေဒ (သို႔မဟုတ္) ဥပေဒကဲ့သို႔ အာဏာတည္တဲ့အမိန္႔ ရွိရင္ တရားစြဲအဖြဲ႕အစည္းက တရားစြဲခြင့္ရွိပါတယ္ DICA ကေတာ့ ဥပေဒအရ ကန္႔သတ္တားျမစ္ထားတာကို လုပ္တဲ့ကုမၸဏီကို  ၁၉၁၄ ကုမၸဏီအက္အရ တရား႐ံုးကိုဖ်က္သိမ္းဖို႔ ေလွ်ာက္ထားႏိုင္ပါတယ္။ MLM ကို ကန္႔ သတ္တားျမစ္ထားတဲ့ တရားမ၀င္ စီးပြားေရးအျဖစ္ တည္ဆဲဥပေဒ တစ္ခုခုအရ အေရးယူႏိုင္တဲ့ ျပ႒ာန္းခ်က္ရွိဖို႔က အဓိကက်တယ္”လို႔ ဆို ပါတယ္။

ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံမႈႏွင့္ ကုမၸဏီမ်ား ညႊန္ၾကားမႈဦးစီးဌာနက တည္ဆဲဥပေဒအရ တားျမစ္ထားတဲ့ လုပ္ငန္းေတြ လုပ္ငန္းေတြ လုပ္ေဆာင္လာရင္ ၁၉၁၄ ကုမၸဏီအက္အရ တရား႐ံုးကို ဖ်က္သိမ္းဖို႔ ေလွ်ာက္ထားႏိုင္တယ္ဆိုတဲ့အခ်က္ကို ေထာက္ခံၿပီး အျမန္ဆံုး DICA အေနနဲ႔ လုပ္ေဆာင္သင့္တယ္လို႔ အမ်ဳိးသား လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္တစ္ဦးျဖစ္တဲ့ စီးပြားေရးပညာရွင္ ဦးသန္းစိုး(ေဘာဂေဗဒ)က သံုးသပ္ပါတယ္။

“ေလာေလာဆယ္မွာေတာ့ MLM ကို ထိန္းေက်ာင္းဖို႔ သင့္ေနၿပီလို႔ ျမင္တယ္။ ဥပေဒမရွိေသးေတာ့ ဒါကို ဘယ္လိုခ်ဥ္းကပ္သင့္လဲ ဆိုတာေတာ့ လိုတာေပါ့။ ဒါေပမဲ့ FDI Law တို႔၊ ကုမၸဏီအက္ဥပေဒတို႔နဲ႔ လုပ္ရင္ လုပ္လို႔ရမွာပါ”လို႔ ဦးသန္းစိုးက ဆိုပါတယ္။
Writer: 
ၿဖိဳးေ၀